آیا اسلام کودک ده ساله پذیرفته است؟

این سؤال، سؤال معروفى است که از همان قرون نخستین اسلام در میان بعضى از «بهانه جویان» مطرح بوده است، و آن اینکه درست است که على (علیه السلام) نخستین مردى است که اسلام را پذیرفت، ولى آیا اسلام یک کودک ۱۰ ساله و نابالغ پذیرفته است؟ و اگر زمان بلوغ او را معیار بگیریم جمع دیگرى اسلام را قبل از او پذیرا شده بودند.

‏ در اینجا مناسب است گفتگوئى را که میان «مأمون» خلیفه عباسى که با یکى از علماء معروف اهل سنت در عصر او به نام «اسحاق» صورت گرفت بیاوریم (این حدیث را «ابن عبدربه» در «عقد الفرید» آورده است).

مأمون به او گفت آن روز که

 بررسى و تحلیل تازه اى روى آیه تبلیغ

ما اگر از تمام روایاتى که درباره شأن نزول آیه فوق، و همچنین روایاتى که درباره داستان غدیر آمده است صرف نظر کنیم، و تنها به محتواى خود آیه و آیات بعد از آن، نظر دقیق بیفکنیم، مى توانیم از عمق این آیات وظیفه خود را در برابر مسأله خلافت و جانشینى پیامبر اسلام (صلى الله علیه وآله)روشن سازیم.

توضیح اینکه: آیه فوق با تعبیرات مختلفى که در آن وارد شده نشان مى دهد که ناظر به مسأله اى است که داراى سه ویژگى مهم بوده است:

حادثه غدیر چیست؟

‏ یا اَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغ ما اُنْزِل اِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَاِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَاللّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النّاسِ اِنَّ اللّهَ لایَهْدِى الْقَوْمَ الْکافِرینَ:

اى پیامبر! آنچه را از سوى پروردگارت نازل شده است به طور کامل (به مردم برسان، و اگر نکنى رسالت او را انجام نداده اى، و خداوند تو را از (خطرهاى احتمالى) مردم نگاه مى دارد، و خداوند جمعیت کافران لجوج را هدایت نمى کند».

در کتابهاى بسیارى از دانشمندان اهل تسنن ( و همه کتب معروف شیعه)

اولو الامر چه کسانى هستند؟

در سوره مبارکه نساء آیه ۵۹ مى خوانیم: «یا ایها الذین امنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولى الامر منکم ...» (اى کسانى که ایمان آورده اید : اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا را و صاحبان امر را و ...)

در اینجا این سؤال مطرح مى شود که منظور از اولوا الامر چه کسانى هستند؟

‏ درباره اینکه منظور از اولوا الامر چیست در میان مفسران اسلام سخن بسیار است که مى توان آن را در چند جمله خلاصه کرد:

بحث امامت از چه زمانى آغاز شد؟

‏ بعد از پیامبر اسلام (صلى الله علیه وآله)، بر سر جانشینى آن حضرت گفتگو در گرفت، گروهى معتقد بودند پیامبر (صلى الله علیه وآله) براى خود جانشینى تعیین نکرد، و این امر را بر عهده امت گذاشت که آنها بنشینند و در میان خود رهبرى برگزینند، رهبرى که امر حکومت را به دست گیرد، و به عنوان نماینده مردم بر مردم حکومت کند، هر چند این نمایندگى هرگز صورت نگرفت، بلکه

 امامت چیست؟ و آیا از اصول است یا فروع؟

‏ در مورد تعریف امامت، اختلاف نظر زیادى وجود دارد، و باید هم وجود داشته باشد، چرا که امامت از نظر گروهى (شیعه و پیروان مکتب اهلبیت ((علیهم السلام))) از اصول دین و ریشه هاى اعتقادى است، در حالى که از نظر گروه دیگر (اهل سنت) جزء فروع دین و دستورات عملى محسوب مى شود.

بدیهى است این دو گروه به مسأله امامت یکسان نمى نگرند و

 حقیقت پل صراط چیست؟

‏ گرچه آگاهى تفصیلى نسبت به حقایق مربوط به قیامت و جهان پس از مرگ که عالمى است برتر و بالاتر از این جهان، براى اهل دنیا غیر ممکن است، ولى این امر مانع از آگاهى اجمالى نسبت به آن نخواهد بود!.

آنچه از آیات و روایات اسلامى استفاده مى شود، این است که صراط پلى است بر دوزخ در مسیر بهشت که نیکان و بدان بر آن وارد مى شوند، نیکان به سرعت از آن مى گذرند و به نعمتهاى بى پایان حق مى رسند، و بدان سقوط کرده، سرازیر دوزخ مى شوند!، حتى از پاره اى از روایات استفاده مى شود که سرعت عبور مردم از آن بستگى به میزان ایمان و اخلاص و اعمال صالح آنها دارد.

در حدیثى از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم: «بعضى مانند برق از آن مى گذرند، و بعضى همچون اسب تیزرو، بعضى با دست و زانوها، بعضى همچون پیادگان، و بعضى به آن آویزان مى شوند (و مى گذرند) گاه آتش دوزخ از آنها چیزى را مى گیرد و چیزى را رها مى کند»(۱).

چرا باید از روى جهنم به سوى بهشت رفت؟ در اینجا نکات لطیفى است.

 ـ ازدواج فرزندان آدم چگونه بوده است؟

‏ آیه اوّل سوره نساء چنین است «وبثّ منهما رجالاً کثیراً و نساء»

«خداوند از آدم و همسرش، مردان و زنان فراوانى بوجود آورد»، از این تعبیر استفاده مى شود که تکثیر نسل فرزندان آدم تنها از طریق آدم و همسرش صورت گرفته است و موجود ثالثى در آن دخالت نداشته است.

لازمه این سخن آن است که فرزندان آدم (برادر و خواهر) باهم ازدواج کرده باشند زیرا اگر آنها با نژاد و همسران دیگرى ازدواج کرده باشند «منهما» (از آن دو) صادق نخواهد بود.

این موضوع در احادیث متعدّدى نیز وارد شده است و زیاد هم جاى تعجّب نیست چه اینکه طبق استدلالى که در بعضى از احادیث از ائمه اهل بیت نقل شده این ازدواج ها مباح بوده زیرا هنوز حکم تحریم ازدواج خواهر و برادر نازل نشده بود، بدیهى است ممنوعیّت یک کار، بسته به این است که از طرف خداوند تحریم شده باشد چه مانعى دارد که ضرورت ها و مصالحى ایجاب کند که در پاره اى از زمان ها مطلبى جائز باشد و بعداً تحریم گردد.

ولى در احادیث دیگرى تصریح شده که فرزندان آدم هرگز باهم ازدواج نکرده اند و شدیداً به کسانى که معتقد به ازدواج آنها با یکدیگرند حمله شده است.

و اگر بنا باشد که در احادیث متعارض آنچه موافق ظاهر قرآن است ترجیح دهیم باید احادیث دسته اوّل را انتخاب نمود زیرا موافق آیه فوق است.

در اینجا احتمال دیگرى نیز هست که گفته شود: فرزندان آدم با بازماندگان انسان هاى پیشین ازدواج کرده اند زیرا طبق روایاتى آدم، اولین انسان روى زمین نبوده، مطالعات علمى امروز نیز نشان مى دهد که نوع انسان احتمالاً از چند میلیون سال قبل در کره زمین زندگى مى کرده، در حالى که از تاریخ پیدایش آدم تا کنون زمان زیادى نمى گذرد، بنابراین باید قبول کنیم که قبل از آدم انسان هاى دیگرى در زمین مى زیسته اند که به هنگام پیدایش آدم در حال انقراض بوده اند، چه مانعى دارد که فرزندان آدم با باقیمانده یکى از نسل هاى پیشین ازدواج کرده باشد ولى همانطور که گفتیم این احتمال با ظاهر آیه فوق چندان سازگار نیست. (این بحث احتیاج به گفتگوى بیشترى دارد که از حوصله این بحث خارج است).(۱)

--------------------------------------------------------------------------------

۱ ـ تفسیر نمونه ۳/۲۴۶

www.110fk.com